Zakłady Watra
w Lubawce

WATRA działała w latach 1965-1993 w Lubawce jako bawełniane imperium, kurator mody szarej Polski, tętno miasta, aorta ludzi. Producent odzieży na rynek polski, europejski i amerykański. Dostawca nieobliczalnej ilości bielizny do ZSRR. Zakłady powstały w XIX-wiecznym kompleksie niemieckich przędzalni. 

Zakłady Watra zajmują istotne miejsce w pamięci zbiorowej mieszkańców Lubawki. Przez blisko trzydzieści lat pracowało w nim kilka pokoleń kobiet, matek, żon. Mistrzynie, to szwaczki, krawcowe, majstrowe, pracownice licznych działów fabryki produkującej odzież na rynek polski, rosyjski i amerykański. Kobiety, które tworzyły trzon mieszkańców miejscowości przez dekady XX wieku.

Watra działała w latach 1965-1993. Zakłady powstały w XIX-wiecznym kompleksie niemieckich przędzalni, które po wojnie zostały przekształcone w polskie zakłady lniarskie Odra. Infrastruktura zakładów obejmowała dziewiarnię, farbiarnię, drukarnię, wzorcownię i szwalnię. Zakład posiadał ogromne magazyny, kotłownię, straż pożarną, zaplecze mechaniczne i transportowe oraz biura. Działała tutaj także przyzakładowa szkoła zawodowa. Był jednym z największych w Polsce. Watra eksportowała bieliznę do Związku Radzieckiego i USA. Szyła serie bawełnianych ubrań dla wielu ważnych klientów w Polsce np. dla Mody Polskiej.

Dzisiaj odzyskujemy i przetwarzamy na nowo dziedzictwo niematerialne związane z zakładami, których istnienie miało znaczący wpływ na lokalne życie społeczne i kulturalne. Zakład nie tylko zatrudniał pracowników, ale także prowadził klub, przedszkole, posiadał ośrodki wczasowe i organizował pobyty i wycieczki dla pracowników. Zakłady były bardzo popularne wśród ówczesnych “celebrytów”, osobistości znane z mediów odwiedziły Lubawkę np. spikerka telewizyjna  Edyta Wojtczak, gwiazda estrady Maryla Rodowicz, redaktor Tadeusz Sznuk. Organizowano pokazy mody, spotkania i koncerty w Parku Watra. W Lubawce co roku odbywały się spektakle plenerowe w ramach Festiwalu Teatrów Ulicznych. Watra szyła specjalne okolicznościowe serie ubrań z tej okazji.

W okresie swojej świetności zakład zatrudniał ponad dwa i pół tysiąca osób. Większość stanowiły kobiety. W wyniku transformacji zakład upadł. Do dziś część kobiet nie odzyskała należnych wynagrodzeń. 

W 2015 roku niemalże wszystkie historyczne zabudowania zostały całkowicie wyburzone przez prywatnego właściciela. Historia Watry się dopełnia.